Περιβάλλον και Συνεταιρισμός

Αγαπητοί αναγνώστες, και φίλοι του συνεταιρισμού,

σας ευχαριστώ θερμά για την ευκαιρία να μοιραστούμε μαζί σας την εμπειρία ενός συνεταιρισμού που κατάφερε μέσα σε δέκα πέντε χρόνια να μετατραπεί σε ένα ζωντανό παράδειγμα κυκλικής οικονομίας, αειφορίας και κοινωνικής οικονομίας.

1. Από την εξυγίανση στη δημιουργία αξίας

Όταν αναλάβαμε ως διοίκηση, ο Συνεταιρισμός κουβαλούσε ένα δυσβάσταχτο χρέος 400.000 ευρώ προς την Αγροτική Τράπεζα.

Με συλλογικότητα και διαπραγμάτευση πετύχαμε κούρεμα 28%, πλήρη αποπληρωμή και εξόφληση όλων των οφειλών προς τελωνείο, ασφαλιστικά ταμεία και παραγωγούς. Αποκαταστήσαμε έτσι όχι μόνο την οικονομική ισορροπία αλλά και την εμπιστοσύνη, το θεμέλιο κάθε συνεταιρισμού.

2. Επενδύσεις που στηρίζουν την κυκλική οικονομία

Η συμμετοχή μας στον Αναπτυξιακό Νόμο με 60% επιδότηση και 40% ίδια κεφάλαια μάς επέτρεψε: την πλήρη ανακαίνιση των εγκαταστάσεων (800 τ.μ.), την αγορά και εγκατάσταση νέας ελαιουργικής μονάδας αξίας 700.000 €, την ενεργειακή μας θωράκιση με φωτοβολταϊκά (22.000 € χωρίς δανεισμό), την εφαρμογή γεωθερμίας για ζεστό νερό με κλειστό κύκλωμα.

Στόχος μας πλέον είναι ένα ελαιοτριβείο μηδενικού ανθρακικού αποτυπώματος.

Τα φύλλα της ελιάς που είναι απόβλητο του καρπού που μαζεύτηκε γίνεται κομποστοποίηση και επιστρέφει στο περιβάλλον σαν  φυσικό «λίπασμα» της ελιάς. Έτσι ελαχιστοποιούνται τα απόβλητα και μειώνεται το ανθρακικό αποτύπωμα.   Πρέπει να θυμόμαστε ότι κάθε τέτοια επένδυση δεν είναι μόνο τεχνολογική αναβάθμιση· δημιουργεί νέο εισόδημα για τα μέλη χωρίς επιβάρυνση του περιβάλλοντος.

3. Κυκλικές ροές παραγωγής: Τίποτα δεν πάει χαμένο

Ο Συνεταιρισμός εξελίχθηκε σε πολυδιάστατο κέντρο αγροδιατροφής:

• Τυποποιούμε ελαιόλαδο, προσφέροντας και υπηρεσία φασόν σε ανεξάρτητους παραγωγούς.
• Τυποποιούμε αρωματικά φυτά Ταϋγέτου, μέλι, ελιές ενισχύοντας μικρές καλλιέργειες.
• Συλλέγουμε και προωθούμε βιολογικά πορτοκάλια και άλλα εσπεριδοειδή για χυμοποίηση, μειώνοντας απώλειες και εξασφαλίζοντας δίκαιη τιμή στους παραγωγούς.

Αυτά τα συστήματα δημιουργούν μια κλειστή αλυσίδα αξίας, όπου κάθε προϊόν βρίσκει τη θέση του, κάθε παραγόμενο υλικό αξιοποιείται, και κάθε παραγωγός συμμετέχει σε ένα κοινό οικοσύστημα.

4. Καινοτομία & Διεθνείς συνεργασίες

Συμμετέχουμε σε σειρά Ευρωπαϊκών προγραμμάτων, με κορυφαίο το Sustain Olive, ένα τριετές πρόγραμμα χωρών της Μεσογείου για την κυκλική οικονομία της ελιάς, τη βιομάζα, την υγεία του εδάφους και την ανθεκτικότητα του ελαιώνα.

Επιπλέον αξιοποιούμε τεχνολογίες αιχμής όπως:

• ηλεκτρονικές δακοπαγίδες, άρδευση ακριβείας, ψηφιακή παρακολούθηση καλλιέργειας, σύγχρονή και επιστημονική παρακολούθηση ασθενειών όπως π.χ το βακτήριο  της ξυλέλλα.
• Μετεωρολογικούς σταθμούς καταγραφής και εξέλιξης καιρικών φαινομένων σε ακτίνα δράσης του συνεταιρισμού.
• Πρόκειται για εργαλεία που μειώνουν το κόστος παραγωγής, αυξάνουν την ποιότητα και προστατεύουν το περιβάλλον.

5. Ο Συνεταιρισμός ως μοντέλο κοινωνικής οικονομίας

Ο Συνεταιρισμός μας δεν λειτουργεί σαν κερδοσκοπική επιχείρηση, αλλά ως οργανισμός κοινωνικής οικονομίας με επίκεντρο τον άνθρωπο και τη δίκαιη παραγωγή.

α. Συμμετοχική διακυβέρνηση

1 μέλος = 1 ψήφος, ανεξάρτητα από μέγεθος παραγωγής.

Απόλυτη διαφάνεια σε οικονομικά, διαδικασίες και αποφάσεις.

β. Δίκαιη κατανομή της προστιθέμενης αξίας

Ο παραγωγός λαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος της αξίας και στηρίζονται οι  αγροτικές οικογένειες.

γ. Στήριξη νέων ανθρώπων & επιστημόνων

Ο Συνεταιρισμός ανοίγει δρόμους για νέους σε:

• γεωπονία, τροφιμολογία, οικονομία και διοίκηση, αγροδιατροφή και βιωσιμότητα.

Προσφέρουμε υπηρεσίες, τεχνογνωσία και στήριξη σε νεοεισερχόμενους στην παραγωγή.

δ. Σύνδεση παραγωγού – κοινωνίας

Με εκπαιδευτικά προγράμματα, ξεναγήσεις και ενημερωτικές δράσεις, ο καταναλωτής μαθαίνει:

• πώς παράγεται το ελαιόλαδο, τι σημαίνει υγιεινή διατροφή,
• ποια είναι η αξία των ορθών περιβαλλοντικών πρακτικών.

6. Η αρμονική συνύπαρξη ανθρώπου – τοπίου – παραγωγής

Ο Συνεταιρισμός μας αναπτύσσει ένα μοντέλο όπου:

• η παραγωγή εναρμονίζεται με το φυσικό τοπίο,
• ο άνθρωπος αξιοποιεί τους πόρους χωρίς να τους εξαντλεί,
• το προϊόν παράγεται με τη φύση, όχι παρά τη φύση.

Οι αρχαίοι και αιωνόβιοι ελαιώνες της περιοχής Φαραί, διατηρούνται ως ζωντανά μνημεία της ιστορίας και της βιοποικιλότητας, με ιστορία εκατοντάδων ετών.

Αυτό συνοψίζει τη φιλοσοφία μας:

«Παράγουμε τροφή που σέβεται την υγεία, το περιβάλλον και τον άνθρωπο».

7. Πολιτισμός & εξωστρέφεια

Εδώ και 12 χρόνια διοργανώνουμε το Φεστιβάλ Ελαιολάδου και Επιτραπέζιας Ελιάς Καλαμάτας, με συμμετοχή επιστημόνων από όλη την Ευρώπη και την Ελλάδα. Διοργανώνουμε επίσης τον ετήσιο διαγωνισμό ελαιολάδου με αναγνωρισμένο πάνελ γευσιγνωστών.

Πρόσφατα, λάβαμε πιστοποίηση από τον ΕΟΤ για το πρώτο επισκέψιμο ελαιοτριβείο της Πελοποννήσου, το οποίο λειτουργεί παράλληλα και ως μουσείο ελαιολάδου.

Κάθε χρόνο δέχεται σχολεία, φοιτητές, τουρίστες και ομάδες από όλο τον κόσμο.

8. Το μέλλον: μηδενικό αποτύπωμα & ανταλλαγή ρύπων

Οι ελαιώνες των μελών μας καλύπτουν περίπου 15.000 στρέμματα, δεσμεύοντας εκατοντάδες τόνους CO₂ ετησίως.

Εργαζόμαστε ώστε αυτή η περιβαλλοντική υπηρεσία να μετρηθεί και να μετατραπεί σε σύστημα ανταλλαγής ρύπων, δημιουργώντας νέο εισόδημα και νέο περιβαλλοντικό όφελος.

Αγαπητοί φίλοι του συνεταιρισμού, 

η κυκλική οικονομία δεν είναι θεωρία· είναι πράξη που μεταμορφώνει τόπους, ανθρώπους και προοπτικές.

Σας προσκαλούμε να επισκεφθείτε το σύγχρονο ελαιουργείο, το παλιό μουσείο ελαιολάδου, και τους παραδοσιακούς βιολογικούς ελαιώνες. Χώρους μοναδικούς με πνεύμα αιώνων, που θα χτίσουν το επόμενο βήμα αυτού του κύκλου. 

Σας ευχαριστώ θερμά.

Μιχάλης Αντωνόπουλος

 Πρόεδρος Συνεταιρισμού Καλαμάτας

Γεωλόγος – Γεωτεχνικός Περιβάλλοντος

Πρώην Αντιπρόεδρος ΓΕΩΤ.Ε.Ε. Πελοποννήσου & Δυτικής Ελλάδας